De aanwezigheid van de doden - Emmanuel Berl Janneke van der Meulen balling in Parijs – is

balling in Parijs – is een sleutelfiguur uit de naoorlogse Europese letteren

Van de stilstaande

maar in de prachtige vertaling van Wim Hartog is het evengoed een onderdompeling in de schoonheid van de Nederlandse taal

op papier van een dag

noemt hij zichzelf

De aanwezigheid van de doden - Emmanuel Berl Janneke van der Meulen balling in Parijs – isIk verander zelf voortdurend, net als de doden, die in mijn herinnering niet minder aan verandering onderhevig zijn dan wanneer ze nog zouden hebben geleefd. Er zijn er maar een paar die me constant lijken en die onveranderlijk schijnen te willen dat ik me hen herinner, of hen juist vergeet. De anderen roepen me en houden me toch op afstand. Hun graven trekken me aan en stoten me weer af. In autobiografische teksten onderwerpt Emmanuel Berl zijn eigen